Bu məşhur fikir dünya ədəbiyyatının zirvəsində dayanan əsərlərdən birinin – Anna Karenina romanının ilk cümləsidir. Müəllifi isə böyük rus yazıçısı Lev Tolstoy. Lakin bu cümlə sadəcə bir romanın başlanğıcı deyil; insan taleyinin, ailə münasibətlərinin, mənəvi harmoniyanın və daxili parçalanmanın fəlsəfi izahıdır.
Xoşbəxtliyin sadə düsturu
Xoşbəxtlik çox zaman mürəkkəb görünür. Halbuki o, əslində ahəngdir. Ailədə qarşılıqlı hörmət, insanın vicdanı ilə barışıq içində yaşaması, halal zəhmət, sağlam münasibətlər, inam və ümid – bunlar xoşbəxtliyin dəyişməz sütunlarıdır. Harada bu sütunlar yerindədirsə, orada xoşbəxtlik oxşar bir sima alır.
Xoşbəxt ailələr arasında zahiri fərqlər ola bilər – biri zəngin, biri sadə; biri şəhərdə, biri kənddə. Amma daxilən onların dayaqları eynidir: etibar, sədaqət, sevgi, məsuliyyət. Deməli, xoşbəxtlik öz mahiyyətində universaldır. O, mənəvi qanunauyğunluqlara tabe olur.
Bədbəxtliyin sonsuz formaları
Bədbəxtlik isə qaydasızlıqdır. Bir ailədə xəyanət, digərində etinasızlıq, başqa birində eqoizm, bir başqasında anlaşılmazlıq... Hər bədbəxtliyin kökü fərqli bir çatışmazlığa dayanır.
İnsan mənəvi dayaqlarını itirəndə həyatın tarazlığı pozulur. Kimi ehtirasının, kimi tamahının, kimi qürurunun qurbanı olur. Bədbəxtlik vahid qanuna tabe deyil, çünki o, pozulmuş harmoniyanın müxtəlif şəkilləridir.
Mənəvi müstəvidə baxış
Xoşbəxtlik insanın daxilində başlayır. İnsan öz vicdanı ilə barışıq içindədirsə, ətrafına nur saçır. Öz daxilində savaş yaşayan isə harada olursa-olsun rahatlıq tapa bilmir.
Cəmiyyət də ailə kimidir. Ədalət, dürüstlük və qarşılıqlı etimad olan yerdə sabitlik yaranır. Əks halda, hər fərdin problemi ümumi bir böhrana çevrilir. Xoşbəxt cəmiyyətlər də eyni prinsiplərlə ayaqda qalır; bədbəxt toplumlar isə müxtəlif səbəblərdən sarsılır.
Fəlsəfi nəticə
Tolstoyun bu cümləsi insanlığa sadə, amma dərin bir həqiqəti xatırladır: xoşbəxtlik nizamın, bədbəxtlik isə nizamsızlığın nəticəsidir. Xoşbəxt olmaq üçün kəşf edilməmiş bir sirr axtarmağa ehtiyac yoxdur. Əsas olan insanın öz içində tarazlıq tapması, ailəsində və cəmiyyətində bu tarazlığı qorumasıdır.
Bütün xoşbəxtlər eyni cür xoşbəxtdir – çünki onların həyatında əsas dəyərlər yerindədir.
Bədbəxtlər isə hərəsi bir cür bədbəxtdir – çünki hərəsi o dəyərlərdən birini itirib.
Bəlkə də xoşbəxtliyin sirri elə itirdiklərimizi yenidən tapmaq cəsarətindədir…