8-ci sinif şagirdi İgid Əlizadə yazıb... Zərərli vərdişlərə qətiyyətlə "Yox!" deməli və sağlam həyat tərzini seçməliyik.


İnsan orqanizmi milyonlarla hüceyrənin, toxumanın və orqanın mükəmməl harmoniyası ilə işləyən bioloji bir sistemdir. Bu sistemin sağlam və uzunömürlü olması birbaşa bizim həyat tərzimizdən və seçimlərimizdən asılıdır. Təəssüf ki, müasir dövrdə gənclər arasında rast gəlinən zərərli vərdişlər — xüsusilə də siqaret asılılığı — bu mükəmməl bioloji mexanizmi daxildən məhv edən ən böyük təhlükələrdən biridir.
Biologiya dərslərindən öyrəndiyimiz kimi, tənəffüs sistemi bədənimizin oksigen təminatını həyata keçirir. Lakin siqaret tüstüsü bədənə daxil olduqda bu proses tamamilə pozulur. Tüstünün tərkibindəki nikotin, dəm qazı və qatran ilk növbədə ağciyərlərdəki hava kisəciklərini (alveolları) zədələyir. Zaman keçdikcə alveolların divarları elastikliyini itirir, bu isə bədənin hüceyrə səviyyəsində oksigen aclığı çəkməsinə səbəb olur. Nikotin eyni zamanda qan damarlarını daraldır, ürək döyüntülərini sürətləndirir və qan təzyiqini qaldırır. Nəticədə ürək-damar sistemi normadan ikiqat artıq yüklənmə ilə işləməyə məcbur olur.
Zərərli vərdişlərin bioloji təsiri təkcə tənəffüs və qan-damar sistemi ilə məhdudlaşmır. Toksik maddələr bədənin filtr funksiyasını yerinə yetirən qaraciyər və böyrəklərə də ağır zərbə vurur. İmmunitet sistemi zəifləyir, orqanizmin infeksiyalara qarşı müqaviməti minimuma enir. Hüceyrələrin yenilənmə prosesi ləngidiyi üçün dəri solğunlaşır, dişlər və dırnaqlar saralır, bədənin ümumi enerjisi tükənir. Ən acınacaqlısı isə odur ki, bu maddələr sinir sisteminə təsir edərək insanda süni bir asılılıq yaradır və beynin sağlam qərar vermə funksiyasını dumanlandırır.
Sonuç olaraq, sağlamlıq bizə verilən ən böyük bioloji sərvətdir. Gənclik illərində qazanılan zərərli vərdişlər gələcəkdə bədənimizin bizə qarşı üsyan etməsinə şərait yaradır. Bir siqaret çöpü və ya zərərli bir asılılıq insanın öz gələcəyini, arzularını və sağlamlığını havaya sovurması deməkdir. Buna görə də biz bioloji varlığımızı qorumalı, zərərli vərdişlərə qətiyyətlə "Yox!" deməli və sağlam həyat tərzini seçməliyik.