✍️Vəli Əliyev yazır


İnsan evi divarla yox, niyyətlə qurur.
Süfrəni yeməklə yox, ürəklə açır.
Qonaq isə o qapıdan içəri girən adi bir insan deyil – o, ocağa bərəkət gətirən ilahi pay, ev sahibinin mənəviyyatını ölçən sükutlu imtahandır. Azərbaycan insanının ruhunda kök salmış qonaqpərvərlik məhz bu anlayışdan doğur.
Bizim evlərdə qonaq gələndə sükut pozular, ev canlanar, sözlər yumşalar. Çünki xalqımız yaxşı bilir: qonağın ayağı ilə evə nur daxil olar. Bu inanc təkcə adət deyil, İslam əxlaqı ilə yoğrulmuş həyat fəlsəfəsidir.
Peyğəmbərimiz Məhəmməd (s.ə.s) buyurur:
“Allaha və axirət gününə iman gətirən kəs qonağına hörmət etsin.”
Bu buyuruş qonağa münasibəti imanın özünə bağlayır. Deməli, qonağa açılan qapı, əslində, imanın açılan üzüdür.
Qonaq – Qəlbin Güzgüsü
Qonaq süfrənin zənginliyinə yox, niyyətin saflığına baxar. Süfrə kasad ola bilər, amma ürək genişdirsə, o evdə bərəkət var. Çünki İslam insana öyrədir ki, dəyər yeməyin çoxluğunda deyil, paylaşmağın səmimiyyətindədir.
Peyğəmbər (s.ə.s) buyurur:
“Qonaq öz ruzisi ilə gələr və ev sahibinin günahlarının bağışlanmasına səbəb olar.”
Bu söz insanı düşünməyə vadar edir: bəlkə də qapını döyən qonaq yox, mərhəmətin özüdür; bəlkə gələn adam deyil, vicdanı oyadan ilahi bir fürsətdir.
Milli Yaddaşda Qonaq
Azərbaycan evində qonağa yer başda salınar. Böyüklər danışar, uşaqlar dinləyər. Bu, sadəcə hörmət deyil – mənəviyyat dərsidir. Qonağın yanında uşaq da böyüyər, söz də tərbiyə alar.
Xalq deyib:
“Qonaq Allah qonağıdır.”
Bu fikir İslam əxlaqının xalq təfəkküründəki ən saf təzahürüdür. Çünki İslam qonağı emanət, ev sahibini isə məsul sayır.
Peyğəmbərimizin (s.ə.s)
“Qonağın haqqı üç gündür”
buyuruşu da burada hikmətlə səsləşir: nə qonaq ev sahibini çətinliyə salmalı, nə də ev sahibi qonağa biganə qalmalıdır. Hər şey ölçü, ədəb və mərhəmət üzərində qurulmalıdır.
Zaman Dəyişir, Dəyər Dəyişməməlidir
Bu gün evlər böyüyür, amma bəzən ürəklər daralır. Qapılar möhkəmlənir, amma könüllər kilidlənir. Halbuki qonaqsız ev səssiz, qonaqsız süfrə ruhsuz, qonaqsız insan isə yalnızdır.
Qonaqpərvərlik sadəcə başqasına edilən yaxşılıq deyil – bu, insanın öz ruhunu diri saxlamasıdır. Qonağı qəbul etməyən ev zamanla bərəkətini, insan isə mənəvi istiliyini itirər.
Qonağı İncitmək – Nurun Sönməsidir
Qonağın xətrinə dəymək bəzən bir sözlə olar,
bəzən baxışla,
bəzən də soyuq bir sükutla.
Qonaq evdən çıxanda üzündə təbəssüm saxlaya bilər,
amma qəlbində səssiz bir sınma aparar.
Çünki o, bu evə ehtiyacla yox, ümidlə gəlmişdi.
Qonağı peşman edən evdə süfrə yığılar,
amma vicdan yığılmaz.
İnsan gecə rahat yatsa da,
ruhunun dərinliyində bir sual oyaq qalar:
“Kaş ki, bir az daha anlayışlı olaydım…”
Milli yaddaşımız boşuna demir:
“Qonağın ahı yerdə qalmaz.”
Bu ah səsli bəddua deyil –
bərəkətin çəkilməsi,
evin ruhunun soyuması,
sözün ağırlıq qazanmasıdır.
Ən ağırı isə budur:
qonaq bir daha gəlməz,
amma onun qırılan qəlbi evdə qalar.
O evdə səs olar,
amma istilik yox;
adamlar olar,
amma rahatlıq olmaz.
Son Söz
Qonaq gələndə ayağa qalxmaq – ədəbdir,
onu sevgi ilə qarşılamaq – ibadət,
hörmətlə yola salmaq isə insanlıqdır.
Qonaq süfrədə oturan adam deyil,
qəlbdə yer alan ilahi dəyərdir.
Və unutmayaq:
Qapısını qonağa bağlayan insan, fərqinə varmadan qəlbinin nurunu da söndürər.