İnsan bu dünyaya gələndə sanki özünü əbədi sanır. Qurur, yaradır, savaşır, sevir, nifrət edir, qazanır, itirir… Amma bir həqiqət var ki, hamının yolunun sonunda dayanır: ölüm. Ölümün olduğu dünyada isə heç nə əbədi deyil. Nə şöhrət, nə var-dövlət, nə vəzifə, nə də insanın qüruru…
Bəzən insan bir kreslo uğrunda dostunu itirir, bir neçə manat üçün vicdanını satır, keçici maraqlar naminə qəlbləri qırır. Halbuki zaman hər şeyi yuyub aparır. Dünənin ən güclüsü bu gün xatirəyə çevrilir. Bir vaxtlar qarşısında hamının baş əydiyi adamın məzarını indi bəlkə də heç ziyarət edən yoxdur. Çünki həyat fanidir, insan isə bu faniliyin içində sadəcə yolçudur.
Ən qəribəsi də budur ki, insan müvəqqəti dünyada yaşayaraq özünü daimi aparır. Elə bilir kin, nifrət, tamah ona nəsə qazandıracaq. Halbuki ölüm bütün hesabları bağlayan ən böyük həqiqətdir. Ölüm gələndə insan nə evini özü ilə aparır, nə maşınını, nə bank hesabını, nə də vəzifəsini. İnsan özü ilə yalnız əməllərini aparır — etdiyi yaxşılıqları və qırdığı qəlbləri…
Bu dünyada ən qiymətli sərvət insanlıqdır. Çünki ömür bitəndən sonra insanın adı ya rəhmətlə çəkilir, ya da nifrətlə. Bir insanın arxasınca “Allah rəhmət eləsin, yaxşı adam idi” demələri milyonlarla sərvətdən daha qiymətlidir. Çünki yaxşılıq ölümdən sonra da yaşayır.
Ölüm bizə həyatı daha düzgün yaşamağı öyrədən ilahi bir xatırlatmadır. Hər ayrılıq, hər itki, hər məzar daşı insana səssiz şəkildə deyir: “Təkəbbür etmə, bu dünya sənlik deyil.” İnsan bunu anlayanda daha mərhəmətli olur, daha bağışlayan olur, daha səmimi yaşayır.
Bəlkə də həyatın ən böyük hikməti məhz budur: faniliyi qəbul edib mənalı yaşamaq. Çünki bu dünya qonaq evidir. Bu gün varıq, sabah isə bir xatirəyə çevriləcəyik.
Ölümün olduğu dünyada həqiqətən də hər şey müvəqqətidir… Amma insanın qəlblərdə qoyduğu iz — yaxşılığı, sevgisi, mərhəməti — bəzən ölümdən də uzun yaşayır.