Fəlsəfə – İnsanın Özünə Verdiyi Ən Böyük Sual
İnsan dünyaya göz açdığı andan etibarən sualların içində yaşayır. Körpə ikən baxışları ilə soruşur, böyüdükcə dili ilə… Amma elə suallar var ki, onları nə müəllim cavablandıra bilir, nə kitab, nə də zaman. O suallar insanın daxilindən gəlir. Məhz o anda fəlsəfə başlayır.
Fəlsəfə — hikməti sevməkdir. Lakin bu sevgi adi sevgi deyil. Bu, həqiqəti axtarmaq eşqidir. Bu, görünənin arxasında görünməyəni dərk etmək cəhdidir. Bu, həyatın zahiri səs-küyündən uzaqlaşıb ruhun pıçıltısını eşitməkdir.
Fəlsəfə insanın öz-özünə verdiyi ən böyük sualdır:
Mən kiməm?
Haradan gəlmişəm?
Hara gedirəm?
Bu sualları soruşmayan insan sadəcə yaşayır. Soruşan insan isə anlayaraq yaşayır.
Tarix boyu böyük mütəfəkkirlər insanı düşünməyə çağırmışlar. Sokrat deyirdi: “Sorğulanmamış həyat yaşamağa dəyməz.” Onun bu kəlamı əsrləri aşaraq bu gün də insan vicdanına toxunur. Şərq müdrikliyində isə İbn Sina insan ağlını ilahi nemət adlandırırdı. Çünki düşünmək – Yaradanın insana verdiyi ən böyük üstünlüklərdən biridir.
Fəlsəfə yalnız kitab səhifələrində yaşayan nəzəriyyə deyil. Fəlsəfə ata ocağında deyilən bir nəsihətdir. Fəlsəfə ananın övladına öyrətdiyi doğruluq dərsidir. Fəlsəfə insanın vicdanla verdiyi qərardır.
Bu gün texnologiyanın sürətlə dəyişdiyi, informasiyanın sel kimi axdığı bir dövrdə insan daha çox düşünməyə möhtacdır. Çünki məlumat çoxdur, amma hikmət azdır. Fəlsəfə isə məlumatı hikmətə çevirən düşüncə mədəniyyətidir.
Fəlsəfi düşüncə insanı təkəbbürdən qoruyur, çünki ona bilmədiklərinin çox olduğunu xatırladır. Eyni zamanda ümidsizlikdən qoruyur, çünki həqiqəti axtarmağın özü ümiddir.
Əslində hər bir insan həyatının müəyyən anında filosof olur. Çətinlik qarşısında dayananda, ədalətsizlik görəndə, sevdiyini itirəndə, yaxud böyük sevinc yaşayanda... O zaman insan düşünür. O zaman insan zahiri aləmdən daxili aləmə enir.
Fəlsəfə – insanın öz ruhuna doğru etdiyi səfərdir.
Fəlsəfə – vicdanın səsini eşitməkdir.
Fəlsəfə – həqiqətə doğru atılan ilk addımdır.
Və bəlkə də ən böyük fəlsəfə budur:
İnsan düşünə bildiyi üçün insandır.