✍️Vəli Əliyev yazır
İnsan azad doğulur, amma çox vaxt azad yaşaya bilmir.
Onun həyatına nə qanun, nə qadağa, nə də kilid hakim kəsilir —
bir cümlə yetir: “O nə deyər, bu nə deyər?”
Bu ifadə sadə sual kimi səslənsə də, əslində insanın ruhunda qurulan səssiz bir məhkəmədir. Hakim də özüdür, müttəhim də. İnsan öz arzularını mühakimə edir, xəyallarını “uyğunsuz” damğası ilə cəzalandırır. Beləcə yaşaya-yaşaya özünü ləğv edən bir ömür başlayır.
Cəmiyyət içində böyüyən insan üçün bu qorxu yad deyil. Uşaqlıqdan beynimizə yeridilən “ayıb olar”, “el danışar”, “yaraşmaz” sözləri zamanla düşüncə tərzinə çevrilir. İnsan bir addım atmadan öncə ürəyinə yox, başqalarının dilinə qulaq asır. Nəticədə seçim onun olmur, həyat da onun olmur.
Bu, təkcə sosial problem deyil — dərin psixoloji zədələnmədir.
İnsan daim özünü ölçür, biçir, müqayisə edir.
Özgüvən asta-asta sarsılır.
“Bəlkə mən səhvəm?” düşüncəsi şüurun içinə kök salır.
İnsan bir müddət sonra o həddə çatır ki, öz istəklərinə belə icazə vermir.
Ən ağır zindan daşdan tikilmir.
Ən ağır zindan — başqalarının fikridir.
Bu zindanın qapısı açıq olur, amma insan çıxmağa cəsarət etmir. Çünki qorxur: kimsə danışar, kimsə qınayar, kimsə anlamaz…
Halbuki ən acı həqiqət budur:
Danışanlar həmişə danışacaq.
Sən doğru yaşasan da, səhv yaşasan da — yenə danışacaqlar.
Deməli problem sənin həyatında yox, başqalarının doymaz mühakiməsindədir.
Mənəvi baxımdan bu hal insanın özünə xəyanətidir. Çünki insan yalnız özü olanda bütövdür. Özünü başqalarının gözündə axtaran adam isə daim yarım qalır. Gülür, amma sevinmir. Uğur qazanır, amma ləzzət almır. Çünki bu həyat onun seçimi deyil — cəmiyyətin diktəsidir.
Şüurlu dərk elə buradan başlayır:
Həyat kiminsə razılığını almaq üçün verilmir.
Həyat sınaq vərəqi deyil.
Həyat — özün olmaq haqqıdır.
Bəzən cəsarət yüksək səslə danışmaq deyil.
Bəzən cəsarət titrəyən səslə belə deməkdir:
“Mən belə yaşamaq istəyirəm.”
Çünki insan başqalarının fikri ilə yaşadıqca, öz həyatını ertələyir.
Ertələnən həyat isə bir gün səssizcə bitir…
Və insan geriyə baxanda anlayır:
Ən böyük itki nə var-dövlətdir,
nə də itirilmiş imkanlar.
Ən böyük itki — özün ola bilməməkdir.