✍️ Vəli Əliyev yazır


İnsanlar bir-birindən o qədər qayğı, diqqət və isti münasibət görməyiblər ki, ən adi nəvazişi belə böyük bir hadisə kimi qarşılayırlar. Bir xoş söz, bir anlayış dolu baxış, bir səmimi hal bəzən dərhal başqa anlamlara yozulur. Ya sevgi sanılır, ya gizli hisslərin işarəsi kimi qəbul edilir, ya da mütləq hansısa niyyət axtarılır. Halbuki insan-insan münasibətlərinin ən təmiz, ən rahat və ən sağlam forması səmimi münasibətdir.
Bu yanlış anlaşılmanın kökündə uzun illərin mənəvi aclığı dayanır. İnsanlar bir-birinə toxunmağı deyil, bir-birindən qorunmağı öyrəniblər. Qayğı yerinə şübhə, diqqət yerinə məsafə, yaxınlıq yerinə ehtiyat qoyulub. Belə bir mühitdə səmimiyyət nadir hadisəyə çevrilib və nadir olan hər şey kimi ya şişirdilir, ya da qorxu yaradır.
Psixoloji baxımdan insan təbiəti diqqətə möhtacdır. Lakin diqqətin illərlə yoxluğu, insanın daxili ölçülərini pozur. Normal olan davranış artıq “adi” görünmür, qeyri-adi, hətta təhlükəli sayılır. Çünki insan alışmadığı istiliyi ya sevgi ilə qarışdırır, ya da onun arxasında gizli məqsəd axtarır. Bu, pis niyyətdən çox, qorunma instinktinin nəticəsidir — ruh özünü aldadılmaqdan qorumağa çalışır.
Fəlsəfi anlamda isə bu hal insanın insana olan inamının sarsılmasıdır. Müasir insan münasibətlərində hər şey hesab üzərində qurulub: kim nə verəcək, kim nə alacaq, bu münasibətin mənə nə xeyri var? Səmimiyyət isə hesabsızdır. O, nə qazanc güdür, nə qarşılıq tələb edir. Məhz buna görə də anlaşılmır. Çünki bugünkü dünyada hesabsız olan hər şey şübhə doğurur.
Ədəbi dillə desək, səmimiyyət susqun bir fəzilətdir. Özünü reklam etmir, diqqət çəkməyə çalışmır. Sakitcə var olur. Amma səs-küylü münasibətlərin içində bu səssizlik bəzən yanlış oxunur. İnsanlar sevgi axtardıqları yerdə səmimiyyətlə qarşılaşanda çaşırlar; çünki sevgi çox zaman ehtirasla, sahibliklə, gözlənti ilə qarışdırılıb. Halbuki səmimiyyət azaddır — nə bağlayır, nə boğur.
İnsan-insan münasibətlərində ən böyük itki səmimiyyətin azalmasıdır. Çünki səmimiyyət yoxdursa, sevgi də uzunömürlü olmur, hörmət də dərinləşmir, dostluq da kök atmır. Səmimiyyət olmayan yerdə münasibətlər ya süni olur, ya da yorucu. İnsan özünü izah etməkdən, sübut etməkdən, rol oynamaqdan bezir.
Bu gün ən çox ehtiyac duyduğumuz şey bəlkə də daha çox sevgi deyil, daha çox səmimi münasibətdir. Çünki səmimiyyət olan yerdə sevgi də doğru şəkildə yaranır, hörmət də təbii formalaşır. İnsanlar bir-birinə bir az daha dürüst, bir az daha təmiz niyyətlə yaxınlaşa bilsələr, qayğı sevgi ilə qarışdırılmaz, diqqət şübhə doğurmaz.
Sonda bir həqiqət qalır:
İnsan ruhu ən çox səmimiyyətdə dincəlir.
Çünki səmimiyyət insanın özünü müdafiəsiz hiss etmədən var ola bildiyi nadir münasibət formasıdır.