İnsan özünü tanımağa başlayanda ən çətin suallardan biri ilə qarşılaşır: Mən kiməm və məni idarə edən nədir — həqiqi mənliyim, yoxsa eqom?

Eqo insanın özünü başqalarından üstün görməsi, daim haqlı olduğunu düşünməsi, tərif və diqqətə ehtiyac duyması, səhvini qəbul etməkdə çətinlik çəkməsi ilə özünü göstərə bilər. Amma eqo yalnız lovğalıq deyil. Bəzən insanın incikliyinin, küsəyənliyinin, özünü müdafiə etməsinin və “mənə bunu necə edə bilər?” düşüncəsinin arxasında da eqo dayanır.

Məndə niyə var idi?

Çünki insan həyatın müəyyən mərhələlərində qazandığı təcrübələri, uğurları, çəkdiyi əziyyətləri və gördüyü münasibətləri öz şəxsiyyətinin bir hissəsinə çevirir. İnsan çox şey gördükcə bəzən özünü qorumaq üçün ətrafına görünməz divarlar çəkir. “Mən bilirəm”, “mən haqlıyam”, “mənə belə münasibət göstərmək olmaz” düşüncələri zamanla eqonu gücləndirə bilir.

Bəlkə də vaxtilə mənim də eqom vardı. Çünki mən də insanam. Mən də incimişəm, mən də haqsızlıq görmüşəm, mən də bəzən öz doğrularımı hamıdan üstün tutmuşam.

Bəs indi niyə yoxdur?

Çünki insan yaşadıqca anlayır ki, həyatda hər mübahisəni udmaq qələbə deyil.

Bəzən susmaq qalib gəlməkdir.
Bəzən bağışlamaq böyüklükdür.
Bəzən “mən haqlıyam” demək əvəzinə “bu məsələni böyütməyə dəyməz” demək daha böyük mənəvi qələbədir.

İnsan zaman keçdikcə anlayır ki, hər kəsə özünü sübut etmək məcburiyyətində deyil. Səni tanıyan onsuz da tanıyacaq, tanımaq istəməyənə isə min izah belə kifayət etməyəcək.

Məncə, eqonun azalması insanın zəifləməsi deyil. Əksinə, insanın daxilən güclənməsidir.

Çünki zəif insan hər sözə cavab vermək istəyir. Güclü insan isə hansı sözə cavab verməyin, hansına susmağın lazım olduğunu bilir.

Bu gün mənim üçün ən böyük rahatlıq budur: artıq hər kəsin fikrini dəyişmək, hər kəsə özümü anlatmaq, hər haqsızlığa cavab vermək ehtiyacı hiss etmirəm. Çünki bilirəm ki, insanın əsl qiymətini zaman verir.

Ən böyük dəyişiklik də budur: əvvəllər “mənə nə etdilər?” sualı daha çox düşündürürdüsə, indi “mən necə insan olaraq qalmalıyam?” sualı daha vacibdir.

Eqo insana “özünü düşün” deyir.
Mənəviyyat isə “özünü itirmədən başqasını da düşün” deyir.

Eqo deyir: “Sən haqlısan, geri addım atma.”
Vicdan deyir: “Haqlı olsan belə, qəlb qırma.”

Eqo deyir: “Qisas al.”
Mənəviyyat deyir: “Ədaləti Allaha burax.”

Bəlkə də mənim eqomun əvvəlki kimi olmamasının səbəbi budur: həyat mənə bəzi şeyləri itirmədən, bəzi insanları itirdikdən sonra öyrətdi.

İndi mən hər kəsə özümü sübut etməyə çalışmıram. Çünki insanın ən böyük sübutu onun davranışıdır.

İnsan yaşlandıqca yox, anladıqca böyüyür.

Və bir gün dərk edirsən ki, həyatın ən böyük qələbəsi başqalarını məğlub etmək deyil, öz daxilindəki qürur, kin, hirs və eqoya qalib gəlməkdir.

Əgər bu gün içimdə əvvəlki qədər eqo yoxdursa, bunu itki hesab etmirəm.

Əksinə, bunu həyatın mənə verdiyi ən böyük dərslərdən biri hesab edirəm.

Çünki insanın əsl böyüklüyü özünü hamıdan üstün görməsində deyil, özünü hamıdan üstün görməyə ehtiyac duymamasındadır.

Milli Mənəviyyat
müstəqil, beynəlxalq qəzet