İnsan dünyaya gəlir, yaşayır və bir gün bu dünyadan köçür. Bu, həyatın dəyişməz həqiqətidir. Heç bir insan ölümün qarşısını ala bilməz. Lakin insanın dünyada necə yaşaması öz seçimidir.

Bəziləri öləcəyini bilə-bilə ləyaqətlə, vicdanla və azad düşüncə ilə yaşayır. Bəziləri isə sanki heç vaxt ölməyəcəkmiş kimi var-dövlət, vəzifə və şöhrət dalınca qaçır. Daha acınacaqlısı isə odur ki, bəzi insanlar yaşadığı müddətdə belə öz həyatını başqalarının qorxusuna, razılığına və qarşısında əyilməyə həsr edir.

Qorxu insanın ömründən oğurlayır

Qorxu təbii hissdir. İnsan təhlükədən qorunmaq üçün qorxur. Amma qorxu həyatın idarəedicisinə çevriləndə insan artıq öz həyatını yaşamır.

Kiminsə vəzifəsindən qorxmaq, kiminsə pulundan çəkinmək, kiminsə nüfuzuna görə həqiqəti söyləməmək, haqsızlıq qarşısında susmaq — bunların hamısı insanın mənəvi azadlığını zəiflədir.

Ən böyük faciə insanın ölməsi deyil. Ən böyük faciə yaşaya-yaşaya öz mənliyini öldürməsidir.

Çünki insan bir gün torpağa qarışacaq. Amma onun adı, davranışı, insanlara münasibəti və qoyduğu mənəvi iz uzun müddət yaddaşlarda qala bilər.

Yaltaqlıq insanın şəxsiyyətini kiçildir

Yaltaqlıq çox vaxt qorxunun başqa bir formasına çevrilir. İnsan öz həqiqi fikrini deməyə cəsarət etmədikdə başqasının xoşuna gələn sözləri söyləməyə başlayır.

Yaltaq insan bəzən həqiqəti deyil, qarşısındakının eşitmək istədiyini danışır. O, səhvi səhv adlandırmaq əvəzinə onu tərifləyir, haqsızlığı görsə də susur, hətta bəzən haqsızlığı müdafiə edir.

Belə insan müəyyən müddət qazanc əldə edə bilər. Amma bunun müqabilində ən qiymətli sərvətini — öz şəxsiyyətini itirir.

İnsan hər gün güzgüyə baxıb üzünü görə bilər. Amma vicdanının güzgüsünə baxmaq daha çətindir.

İnsanın əsl dəyəri ölümə münasibətində deyil, həyata münasibətində görünür

Ölüm hamı üçün eynidir. Kasıb da ölür, varlı da. Vəzifəli də ölür, sadə insan da. Fərq insanın nə qədər yaşamasında deyil, necə yaşamasındadır.

Bir insan ömrünü yalnız öz mənafeyi üçün keçirə bilər. Başqa biri isə ailəsinə, dostlarına, cəmiyyətinə, xalqına faydalı olmağa çalışar.

İllər keçdikcə insanın sahib olduğu pul, vəzifə və maddi imkanlar dəyişə bilər. Amma yaxşılıq, dürüstlük, mərdlik və insanlıq heç vaxt dəyərdən düşmür.

Ona görə də həyatın ən böyük sualı:

“Nə qədər yaşayacağam?” deyil.

Əsas sual budur:

“Yaşadığım müddətdə necə insan olacağam?”

Qorxaraq yaşamaq ömür sürmək deyil

İnsan bəzən bir vəzifəni itirməmək üçün susur, bir münasibəti qorumaq üçün həqiqəti gizlədir, bir qazancı itirməmək üçün prinsipindən keçir.

Amma həyatın sonunda insan özünə sual verir:

“Mən həqiqətən öz həyatımı yaşadım, yoxsa başqalarının istədiyi kimi yaşadım?”

Bu sualın cavabı çox ağır ola bilər.

Çünki insanın dünyada ən böyük itkisi pulunu, vəzifəsini və ya imkanlarını itirməsi deyil. Ən böyük itki özünə olan hörmətini itirməsidir.

Həyat bizə verilmiş əmanətdir

Həyatın müvəqqəti olduğunu dərk etmək insanı qorxutmaq üçün deyil, daha düzgün yaşamağa çağırmaq üçündür.

Öləcəyini bilən insan kinə, yalançı şöhrətə, mənasız mübahisələrə və yaltaqlığa daha az vaxt ayırmalıdır.

Çünki ömür qısadır.

Bu qısa ömürdə kiminsə qarşısında süni şəkildə əyilməkdənsə, vicdanın qarşısında dik dayanmaq daha böyük xoşbəxtlikdir.

İnsan hər şeyə sahib ola bilməz. Amma bir şeyə sahib ola bilər: təmiz ad və təmiz vicdan.

Bəlkə də insanın bu dünyadan aparacağı ən böyük sərvət məhz budur.

Öləcəyimizi bilirik. Elə isə gəlin qorxu ilə deyil, ləyaqətlə yaşayaq. Yaltaqlıqla deyil, dürüstlüklə danışaq. Başqalarının kölgəsində deyil, öz vicdanımızın işığında addımlayaq.

Çünki həyatın uzunluğu bizim əlimizdə deyil, amma həyatın mənası bizim seçimimizdir.


Vəli Əliyev
Milli Mənəviyyat
müstəqil, beynəlxalq qəzetinin
Baş redaktoru.