Xalq müdrikliyi əsrlərin süzgəcindən keçərək bizə elə hikmətli sözlər bəxş edib ki, bəzən bir atalar misalı bütöv bir həyat həqiqətini anlatmağa kifayət edir. El arasında deyilən belə bir söz var: “İt yatır at kölgəsində, elə bilir öz kölgəsidir.”
Bu sadə, amma dərin mənalı misal insan xarakterinin və cəmiyyət həyatının çox incə bir tərəfini göstərir. Həyatda bəzən elə insanlar olur ki, başqasının gücündən, nüfuzundan və adından istifadə edərək müəyyən mövqe qazanırlar. Onlar böyük bir insanın kölgəsində dayanır, amma zaman keçdikcə həmin kölgəni öz gücləri hesab etməyə başlayırlar.
Halbuki həqiqət dəyişmir. Kölgə kimindir – günəş çəkiləndə, həqiqət də üzə çıxır. Başqasının adı ilə ucalmaq müvəqqəti ola bilər, amma insanın öz zəhməti, öz ləyaqəti ilə qazandığı hörmət qalıcıdır.
Həyatın bu ibrətli dərsi bizə bir həqiqəti xatırladır: insan öz kölgəsini özü yaratmalıdır. Çünki başqasının kölgəsində yaşamaq asandır, amma öz nurunu yaratmaq yalnız güclü və iradəli insanlara nəsib olur.
Ona görə də xalq müdrikliyi bu həqiqəti bir cümlə ilə çox gözəl ifadə edib: “İt yatır at kölgəsində, elə bilir öz kölgəsidir.”
Bu söz bizə həmişə xatırladır ki, həqiqi dəyər başqasının kölgəsində deyil, insanın öz şəxsiyyətindədir.