Lev Tolstoyun "İnsanı yaşadan nədir?" əsərinin əsas ideyası budur ki, insanı yaşadan təkcə çörək, pul və ya maddi imkanlar deyil, sevgi və Allahın insana bəxş etdiyi mərhəmətdir.
Əsərdə vurğulanan 3 əsas amil:
İnsanda nə yaşayır? – Sevgi.
İnsan qəlbində yaşayan ən böyük qüvvə sevgidir. Məhz sevgi insanları bir-birinə bağlayır və həyatı mənalı edir.
İnsana nə verilməyib? – Öz gələcəyini bilmək.
İnsan sabah başına nə gələcəyini bilmir. Buna görə də təvazökar yaşamalı, hər anın qədrini bilməlidir.
İnsan nə ilə yaşayır? – Allahın sevgisi və insanların bir-birinə göstərdiyi mərhəmətlə.
İnsan yalnız öz qayğısı ilə deyil, başqalarının sevgisi, xeyirxahlığı və mərhəməti sayəsində yaşayır.
Əsas nəticə: Tolstoy göstərir ki, insanı həqiqətən yaşadan qüvvə sevgi, mərhəmət və mənəvi dəyərlərdir. Bu fikirlər əsərin əsas fəlsəfi mesajını təşkil edir.